Sözlük
Teknik terimler ve kısa tanımlar
Dişli, tork ve üretim terminolojisindeki kritik kavramlar tek yerde.

Eklemeli imalat (3D baskı)
Eklemeli imalat teknolojileri (DMLS, SLM, FDM), tasarım serbestliği, topoloji optimizasyonu ve mekanik parça üretimi.
ANSI (Amerikan Ulusal Standartlar Enstitüsü)
ANSI standartlarının endüstriyel makine tasarımı, inç dişli bağlantı elemanları ve borulama sistemlerindeki rolü.
ASME (Amerikan Mekanik Mühendisleri Topluluğu)
ASME standartları, BPVC kazan ve basınçlı kap yönetmelikleri, ASME Y14.5 geometrik toleranslandırma ve borulama kodları.
ASTM (Amerikan Test ve Malzeme Kuruluşu)
ASTM malzeme şartnameleri, metalik ve polimerik test standartları, mekanik test yöntemleri (ASTM E8 çekme testi).
Dişli boşluğu (backlash)
Dişli çarklarda ve tahrik mekanizmalarında diş boşluğu, pozisyonlama hassasiyeti, ısıl genleşme payı ve minimum boşluk hesabı.
Eğilme momenti
Kiriş ve millerde eğilme momenti dağılımı, Navier eğilme gerilmesi formülü, kesme kuvveti diyagramı ve mukavemet momenti hesabı.
Burkulma (buckling)
Basma altındaki narin elemanlarda Euler burkulması, kritik yük ($P_{cr}$), narinlik oranı ve elastik stabilite kaybı analizi.
Metal döküm (casting)
Döküm imalat yöntemleri (kum döküm, kokil, hassas döküm), döküm çekme payı, gözeneklilik ve dökme demir mekanik özellikleri.
Kavitasyon
Hidrolik sistemlerde kavitasyon mekanizması, buhar basıncı, çark kanadı erozyonu ve NPSH güvenlik payı hesabı.
Çalışma boşluğu (clearance)
ISO 286 boşluklu geçmeler (H7/g6, H7/h6), radyal yatak çalışma boşluğu, yağ filmi kalınlığı ve ısıl genleşme payı.
CNC (Bilgisayarlı Sayısal Kontrol)
CNC talaşlı imalat tezgahları (3/5 eksen frezeleme, torna), G-kodları, kesme hızı ($v_c$), diş başına ilerleme ($f_z$) ve takım ömrü.
Sürtünme katsayısı
Statik ve dinamik sürtünme katsayısı ($mu$), Coulomb sürtünme yasası, cıvata tork-önyük ilişkisi ve tribolojik yüzey etkileri.
Eşmerkezlilik (concentricity)
ASME Y14.5 ve ISO 1101 standartlarında eşmerkezlilik, silindirik parçaların medyan eksen kontrolü ve salgı (runout) ile farkı.
Korozyon direnci
Metalik malzemelerin korozyon direnci, paslanmaz çeliklerde PREN katsayısı, galvanik korozyon önleme ve tuz sisi dayanımı.
Referans yüzeyi (datum)
ASME Y14.5 ve ISO 5459 standartlarına göre datum referans çerçevesi (DRF), 3-2-1 kuralı ve ölçüm referansları.
Özgül kütle (yoğunluk)
Mühendislik malzemelerinin yoğunluğu ($ ho$), parça kütlesi hesabı, atalet momenti ve hafif tasarım malzeme seçimi.
DIN (Alman Standart Enstitüsü)
DIN standartlarının makine mühendisliğindeki rolü, DIN 6885 paralel kamalar, DIN 931/933 cıvatalar ve ISO dönüşümü.
Süneklik (ductility)
Malzemelerin süneklik özelliği, çekme deneyinde kopma uzaması ($A%$), kesit daralması ($Z%$) ve gevrek kırılma önleme.
Güvenlik faktörü (factor of safety)
Mühendislik hesaplarında güvenlik faktörü ($S_f$), izin verilen emniyetli gerilme, tasarım belirsizlikleri ve ASME/Eurocode standartları.
Yorulma (fatigue)
Dinamik yük altındaki makine elemanlarında metal yorulması, Wöhler S-N eğrisi, Marin faktörleri ve Goodman kırılma kriteri.
Metal dövme (forging)
Sıcak ve soğuk dövme imalat yöntemleri, yönlü tane yapısı (grain flow), üstün darbe tokluğu ve yüksek mukavemetli şaft üretimi.
GD&T (Geometrik Boyutlandırma ve Toleranslandırma)
ASME Y14.5 ve ISO 1101 standartlarında Geometrik Boyutlandırma ve Toleranslandırma (GD&T) sembolleri, konum toleransı ve kontrol çerçevesi.
Hassas taşlama (grinding)
Taşlama talaşlı imalat prosesi (silindirik, düzlem ve puntasız taşlama), yüzey pürüzlülüğü ($Ra le 0.4 mu ext{m}$) ve mikron toleranslar.
Malzeme sertliği
Mühendislik malzemelerinde sertlik ölçüm yöntemleri (Rockwell HRC, Brinell HB, Vickers HV), çekme mukavemeti ilişkisi ve aşınma direnci.
Yük kaybı (head loss)
Boru hatlarında ve hidrolik devrelerde sürtünme yük kaybı ($h_f$), Darcy-Weisbach denklemi, armatür yerel kayıpları ve çözümlü pompa basma yüksekliği hesabı.
Hidrolik çap (hydraulic diameter)
Dairesel olmayan boru, kanal ve ısı değiştiricilerde hidrolik çap ($D_h$), ıslak çevre formülü, HVAC kanalı çözümlü örneği ve Reynolds eşdeğerliği.
Sıkı geçme girişimi (interference)
ISO 286 sıkı geçmelerde negatif boşluk (girişim), Lamé temas basıncı formülü, DIN 7190 tork iletim kapasitesi ve çözümlü pres geçme gerilme analizi.
ISO (Uluslararası Standartlar Teşkilatı)
ISO normları, ISO 286 tolerans sistemi ve formülü (IT sınıfları), ISO 281 rulman ömrü, ISO 898-1 cıvata sınıfları ve çözümlü geçme hesabı.
Laminer akış
Laminer akış rejimi ($Re < 2300$), Hagen-Poiseuille denklemi, parabolik hız profili, hidrolik yağ devresi çözümlü örneği ve viskoz sürtünme analizi.
Talaşlı imalat (machining)
Geleneksel talaşlı imalat (torna, freze, matkap), kesme hızı ($v_c$), Taylor takım ömrü formülü ve işlenebilirlik katsayısı.
Paralellik (parallelism)
ASME Y14.5 ve ISO 1101 standartlarında paralellik toleransı ($//$), yüzey ve eksen paralelliği, komparatörle kontrol yöntemleri.
Güç faktörü (cos phi)
Elektrik motorlarında ve endüstriyel tesislerde güç faktörü ($cosphi$), aktif, reaktif ve görünür güç dengesi ve kompanzasyon.
Elektriksel direnç (resistance)
Ohm yasası ($V=IR$), iletken direnci formülü ($R = ho L / A$), sıcaklık katsayısı ve kablo gerilim düşümü hesabı.
Rezonans
Mekanik sistemlerde doğal frekans ($f_n$), tahrik frekansı, rezonans felaketi, kritik devir sayısı ve titreşim sönümleme.
Reynolds sayısı (Re)
Boyutsuz Reynolds sayısı formülü (Re = ρ·v·D / μ), laminer-türbülanslı geçiş kriteri, viskozite sıcaklık ilişkisi ve çözümlü boru akışı hesabı.
Metal haddeleme (rolling)
Sıcak ve soğuk haddeleme imalat prosesleri, sac ve profil imalatı, tane yönlenmesi ve soğuk şekil sertleşmesi.
Salgı ve yalpalama (runout)
Dairesel salgı ve toplam salgı toleransları (ASME Y14.5 / ISO 1101), komparatör saati TIR ölçümü, pompa mili çözümlü örneği ve balans analizi.
Kayma gerilmesi (kesme gerilmesi)
Mekanik kayma gerilmesi ($ au = F/A$), cıvatalarda çift tesirli kesme, millerde burulma kayma gerilmesi ve Tresca akma kriteri.
Birim şekil değiştirme (strain)
Mekanik birim şekil değiştirme ($arepsilon = Delta L / L_0$), gerinim ölçer (strain gauge), Poisson oranı ve elastik-plastik deformasyon.
Mekanik gerilme (stress)
Mekanik gerilme türleri ($sigma = F/A$), çekme, basma, eğilme, burulma ve çok eksenli von Mises eşdeğer gerilmesi.
Yüzey işleme ve pürüzlülük
Yüzey pürüzlülük parametreleri ($Ra$, $Rz$), ISO 4287 standardı, talaşlı imalat yöntemlerinin pürüzlülük kabiliyeti ve korozyon direnci.
Çekme mukavemeti (tensile strength)
Çekme mukavemeti ($R_m$), çekme deneyinde ulaşılan tepe mühendislik gerilmesi, cıvata mukavemet sınıfları ve malzeme sınırları.
Isıl iletkenlik (thermal conductivity)
Isıl iletkenlik katsayısı ($k$), Fourier ısı iletim yasası, endüstriyel yalıtım malzemeleri ve eşanjör tasarımı.
İmalat toleransı
ISO 286 boyut ve geçme toleransları, temel sapmalar, izin verilen ölçü aralığı ve talaşlı imalat maliyet ilişkisi.
Tork (döndürme momenti)
Tork formülü ($T = F \times r$), motor gücü ve devir sayısı ilişkisi ($P = 9550·P/n$), şaft burulma gerilmesi, redüktör tork hesabı ve çözümlü mil çapı tayini.
Türbülanslı akış
Türbülanslı akış rejimi ($Re > 4000$), girdap dinamiği, Colebrook-Haaland sürtünme katsayısı, çeper pürüzlülüğü etkisi ve çözümlü basınç düşüşü hesabı.
Viskozite (akışkanlık direnci)
Dinamik ($mu$) ve kinematik ($ u$) viskozite, cSt/cPoise birimleri, sıcaklıkla viskozite değişimi ve madeni yağ sınıflandırması.
Elektriksel gerilim (voltaj)
Elektriksel potansiyel farkı (Volt), Ohm yasası, tek faz ve üç faz ($400 ext{ V}$) sistemler ve elektrik motoru beslemesi.
Kaynaklı birleştirme (welding)
Köşe kaynak dikişi tasarımı, boğaz kalınlığı ($a$), Eurocode 3 (EN 1993-1-8) dayanım formülü, HAZ metalurjisi ve sayılarla çözümlü çekme bağlantısı hesabı.
Akma mukavemeti (yield strength)
Akma mukavemeti ($R_e$, $R_{p0.2}$), kalıcı plastik deformasyon eşiği, çekme diyagramı ve makine tasarımında izin verilen emniyetli gerilme.
Elastisite modülü (Young modülü)
Young elastisite modülü ($E$), malzemenin elastik rijitliği, Hooke yasası ($sigma = E cdot arepsilon$), kiriş sehimi ve malzeme karşılaştırması.