İçeriğe geç
Sözlük listesine dön
Malzeme9 May 2026|4 dk okuma

Malzeme sertliği

Mühendislik malzemelerinde sertlik ölçüm yöntemleri (Rockwell HRC, Brinell HB, Vickers HV), çekme mukavemeti ilişkisi ve aşınma direnci.

Mühendislik İncelemesi: Bağımsız Makine Mühendisi / Geliştirici
|

Tanım

Sertlik (Hardness), bir malzemenin daha sert bir batıcı cisim tarafından yüzeyine uygulanan kalıcı plastik batmaya, çizilmeye ve aşınmaya karşı gösterdiği mekanik dirençtir.

Neden önemli?

Dişli çark yanaklarında, rulman yuvarlanma yollarında ve kesici takımlarda yüzey sertliği temas aşınmasını, ezilmeyi ve pullanmayı (spalling / pitting) önleyen birincil parametredir.

Mühendislik uygulaması ve standartlar

ISO 6506, ISO 6508 ve ASTM E18 standartlarına göre sertlik test yöntemleri:

  • Rockwell C (HRC): $120^circ$ elmas koni uçla ölçülür; ıslah ve sementasyon çelikleri ($20 - 65 ext$) için endüstriyel standarttır.
  • Brinell (HBW): Sertleştirilmiş bilya uçla ölçülür; dökme demir ve dövme çelikler için heterojen yapıyı ortalama almakta idealdir.
  • Vickers (HV): $136^circ$ elmas piramit uçla ölçülür; mikroyapı ve ince kaplama tabakalarının sertliğinde kullanılır.
  • Sertlik ile Çekme Mukavemeti İlişkisi: Karbon çelikleri için yaklaşık pratik formül: $$R_m approx 3.2dots 3.5 cdot HB quad [ ext]$$
Tasarım Değerleri

Bir dişli çark gövdesinde $30 ext$ ıslah sertliği tokluk sağlarken, diş yanaklarında indüksiyon veya sementasyon ile $58 - 62 ext$ yüzey sertliği temin edilerek aşınma direnci maksimize edilir.

İlgili hesaplayıcılar ve kaynaklar

Mühendislikte yorumlama

Sertlik, yüzey veya hacmin batmaya karşı direncini gösteren pratik bir göstergedir; çekme dayanımıyla her malzeme ve ısıl işlem için aynı oranda ilişkili değildir. Ölçüm yöntemi, yük, yüzey hazırlığı ve parça kalınlığı sonucu etkiler. Özellikle sementasyon veya nitrasyon gibi yüzey işlemlerinde yüzey sertliği ile çekirdek sertliği ayrı raporlanmalıdır.

Kontrol noktaları

  • HRC, HB, HV gibi yöntemi ve kabul aralığını belirt.
  • Ölçüm noktalarının kenar, delik ve yüzey pürüzlülüğünden etkilenmediğini doğrula.
  • Sertliği aşınma, işlenebilirlik ve tokluk hedefleriyle birlikte değerlendir.

Formüller

Bu terim için formüller eklenmedi.