Burkulma (buckling)
Basma altındaki narin elemanlarda Euler burkulması, kritik yük ($P_{cr}$), narinlik oranı ve elastik stabilite kaybı analizi.
Tanım
Burkulma (Buckling), eksenel basma yüküne maruz kalan ince ve uzun (narin) yapısal elemanların, malzemenin akma dayanımına ulaşmadan önce aniden yanal olarak bükülerek geometrik stabilitesini kaybetmesidir.
Neden önemli?
Bir hidrolik silindir mili veya kolon statik basma gerilmesi açısından tamamen emniyetli görünse bile, narinlik sebebiyle akma gerilmesinin onda biri bir yükte elastik olarak çökebilir. Burkulma anlık ve yıkıcı biçimde gerçekleşir.
Mühendislik uygulaması ve standartlar
Euler formülü elastik burkulma için kritik yükü (P_cr) verir:
P_cr = (pi^2 * E * I / (K * L)^2)
E: Elastisite modülü [extMPa],I: En küçük kesit atalet momenti [extmm^4],L: Elemanın serbest boyu [extmm],K: Uç mesnet katsayısı (İki ucu mafsallı:K = 1.0, bir ucu ankastre bir ucu serbest:K = 2.0, iki ucu ankastre:K = 0.5). Narinlik oranılambda = fracK * Lr_gyrkritik narinlik sınırından (lambda_c approx 89 - 105çelik için) küçükse Tetmajer veya Johnson elastoplastik burkulma formülleri uygulanır.
L = 1000 ext mm boyunda iki ucu mafsallı (K = 1) çelik çubuk (d = 20 ext mm, E = 210,000 ext MPa, I = (pi imes 20^4 / 64) approx 7854 ext mm^4):
P_cr = (pi^2 imes 210,000 imes 7854 / (1 imes 1000)^2) approx mathbf16,277 ext N approx mathbf16.3 ext kN
16.3 kN üzerindeki eksenel basma yükünde çubuk anında burkulur.
İlgili hesaplayıcılar ve kaynaklar
Formüller
Bu terim için formüller eklenmedi.