İçeriğe geç
Sözlük listesine dön
Akışkanlar9 May 2026|4 dk okuma

Kavitasyon

Hidrolik sistemlerde kavitasyon mekanizması, buhar basıncı, çark kanadı erozyonu ve NPSH güvenlik payı hesabı.

Mühendislik İncelemesi: Bağımsız Makine Mühendisi / Geliştirici
|

Tanım

Kavitasyon, hidrolik pompalarda, vanalarda ve boru hatlarında yerel statik basıncın akışkanın o sıcaklıktaki doymuş buhar basıncının (P_v) altına düşmesiyle mikroskobik buhar kabarcıklarının oluşması ve ardından yüksek basınç bölgesinde şiddetle patlayarak çökmesidir.

Neden önemli?

Buhar kabarcıklarının çökmesi sırasında oluşan mikro-jetler metal yüzeye 1000 ext MPa'yı aşan yerel darbe basınçları uygular. Bu durum pompa çark kanatlarında süngerimsi oyuklaşma (pitting), gürültü, şiddetli titreşim ve pompalama veriminin tamamen çökmesine yol açar.

Mühendislik uygulaması ve standartlar

Kavitasyonu engellemek için sistemin net pozitif emme yüksekliği (NPSH_A) pompanın gerektirdiği değerden (NPSH_R) büyük olmalıdır:

NPSH_A = racP_ortam - P_v ho cdot g pm h_s - h_f,emis ge NPSH_R + 0.5dots 1.0 ext m

  • Emiş Borusu Boyutlandırma: Emiş hattındaki akış hızı 1.0 - 1.2 ext m/s ile sınırlandırılmalı, emiş filtresi ve dirsek sürtünme kayıpları en aza indirilmelidir.
  • Sıcaklık Kontrolü: Akışkan sıcaklığı arttıkça buhar basıncı üstel olarak artar; 80 ext °C suyun buhar basıncı 47.4 ext kPa'ya çıkarak kavitasyon riskini katlar.
Pratik Teşhis

Pompa içinde sanki çakıl taşları veya bilyalar dönüyormuş gibi çatırtılı bir ses geliyorsa ve debi aniden dalgalanıyorsa pompa kavitasyondadır.

İlgili hesaplayıcılar ve kaynaklar

Mühendislikte yorumlama

Kavitasyon yalnızca pompa seçimiyle ilgili değildir; emiş hattı kaybı, sıvı sıcaklığı, atmosfer basıncı ve pompanın çalışma noktası birlikte belirleyicidir. Sıvı sıcaklığı yükseldikçe buhar basıncı artar ve kullanılabilir emiş payı azalabilir. Belirti olarak gürültü, titreşim, debi düşüşü ve çark yüzeyinde oyuklanma görülebilir.

Kontrol noktaları

  • NPSH mevcut değerini üretici NPSH ihtiyacıyla aynı debide karşılaştır.
  • Emiş hattını kısalt, gereksiz dirsek ve daralmaları azalt.
  • Sıcaklık, seviye ve filtre tıkanıklığını gerçek çalışma koşulunda kontrol et.

Formüller

Bu terim için formüller eklenmedi.