İçeriğe geç
Sözlük listesine dön
Tolerans9 May 2026|4 dk okuma

Paralellik (parallelism)

ASME Y14.5 ve ISO 1101 standartlarında paralellik toleransı ($//$), yüzey ve eksen paralelliği, komparatörle kontrol yöntemleri.

Mühendislik İncelemesi: Bağımsız Makine Mühendisi / Geliştirici
|

Tanım

Paralellik (Parallelism), teknik resimlerde bir yüzeyin, eksenin veya orta düzlemin, datum olarak belirlenen referans bir düzleme veya eksene olan yönelim sapmasını denetleyen bir GD&T oryantasyon toleransıdır. Sembolü iki eğik paralel çizgidir ($//$).

Neden önemli?

Lineer kızaklarda, hidrolik silindir bağlama plakalarında ve pres tablalarında paralellikten sapma olması, mekanizmanın sıkışmasına (binding), lineer araba bilyalarının ezilmesine ve kılavuzların tek taraflı aşınmasına yol açar.

Mühendislik uygulaması ve standartlar

ASME Y14.5 ve ISO 1101 standartlarında:

  • Yüzey Paralelliği: Tolerans bölgesi, datum düzlemine teorik olarak paralel olan ve aralarındaki mesafe tolerans değeri ($t$) kadar olan iki paralel düzlemle sınırlandırılmıştır.
  • Eksen Paralelliği: Datum eksenine paralel olan silindirik bir tolerans bölgesidir.
  • Ölçüm Yöntemi: Datum yüzeyi pleyt üzerine oturtulur ve kontrol edilecek yüzey komparatör saatiyle taranarak toplam ibre sapması (FIR) ölçülür.
Tasarım Notu

Paralellik toleransı daima parçanın kalınlık veya boy ölçü toleransından daha dar olmalıdır ($t_ le T_$); aksi halde boyutsal sınır zaten paralelliği kontrol eder.

İlgili hesaplayıcılar ve kaynaklar

Mühendislikte yorumlama

Paralellik, bir yüzeyin veya eksenin referans datumuna göre yönelimini kontrol eder; tek başına iki yüzey arasındaki mesafenin sabit olduğunu garanti etmez. Yüzeyin form hatası, datum seçimi ve ölçüm fikstürü sonucu etkiler. Fonksiyonel gereksinim gerçekten düzlemsellik, paralellik veya konum kontrolü mü istiyor ayrıştırılmalıdır.

Kontrol noktaları

  • Referans datumunu montaj fonksiyonuna göre seç.
  • Tolerans bölgesini, yüzey formunu ve ölçüm cihazını tanımla.
  • Ölçüm sonucunu kayma, sızdırmazlık veya yataklama fonksiyonuyla ilişkilendir.

Formüller

Bu terim için formüller eklenmedi.