İçeriğe geç
Sözlük listesine dön
Mekanik9 May 2026|4 dk okuma

Sürtünme katsayısı

Statik ve dinamik sürtünme katsayısı ($mu$), Coulomb sürtünme yasası, cıvata tork-önyük ilişkisi ve tribolojik yüzey etkileri.

Mühendislik İncelemesi: Bağımsız Makine Mühendisi / Geliştirici
|

Tanım

Sürtünme katsayısı ($mu$), birbirine temas eden iki katı cisim arasındaki teğetsel sürtünme direnç kuvvetinin ($F_s$), yüzeyleri birbirine bastıran dik normal kuvvete ($F_n$) oranını temsil eden boyutsuz bir katsayıdır.

Neden önemli?

Cıvatalı bağlantılarda torkun %90'ı sürtünmeyi yenmeye harcanır. Frenlerde, kavramalarda ve pres geçmelerde sürtünme katsayısının doğru bilinmesi emniyetli güç aktarımının temelini oluşturur.

Mühendislik uygulaması ve standartlar

Coulomb sürtünme modeline göre: $$F_s = mu cdot F_n$$

  • Statik Sürtünme Katsayısı ($mu_s$): Hareketi başlatmak için gereken eşik değerdir.
  • Kinetik / Dinamik Sürtünme Katsayısı ($mu_k$): Hareket devam ederken etkiyen değerdir ($mu_k < mu_s$).
  • Cıvata Bağlantılarında K Katsayısı: Tork formülü $T = K cdot F_p cdot d$ olup buradaki $K$ faktörü diş sürtünmesi ($mu_$) ve başaltı sürtünmesine ($mu_$) doğrudan bağlıdır. Yağsız çelikte $mu approx 0.14$, yağlı çelikte $mu approx 0.10$, PTFE kaplıda $mu approx 0.07$'dir.
Mühendislik Uyarısı

Yağsız montaj için hesaplanan tork ile yağlı bir cıvatayı sıkarsanız sürtünme düşeceği için aynı torkta cıvataya %40 daha fazla ön gerilme biner ve cıvata kopabilir.

İlgili hesaplayıcılar ve kaynaklar

Formüller

Bu terim için formüller eklenmedi.