İçeriğe geç
Sözlük listesine dön
İmalat9 May 2026|4 dk okuma

Metal döküm (casting)

Döküm imalat yöntemleri (kum döküm, kokil, hassas döküm), döküm çekme payı, gözeneklilik ve dökme demir mekanik özellikleri.

Mühendislik İncelemesi: Bağımsız Makine Mühendisi / Geliştirici
|

Tanım

Döküm (Casting), ergimiş sıvı metalin önceden hazırlanmış bir kalıp boşluğuna dökülerek katılaşması yoluyla istenen geometrinin elde edildiği temel imalat yöntemidir. Redüktör gövdeleri, motor blokları ve karmaşık vanaların üretiminde en ekonomik çözümdür.

Neden önemli?

Talaşlı imalatla boşaltılması imkansız veya çok pahalı olan karmaşık iç kaviteler ve eğrisel gövdeler döküm ile tek seferde üretilir. Ancak katılaşma esnasında meydana gelen hacimsel çekme (büzülme) ve gaz gözenekliliği doğru yönetilmezse parça hurdaya çıkar.

Mühendislik uygulaması ve standartlar

  • Döküm Çekme Payı: Sıvı metal soğurken büzülür; model boyutlarına dökme demir için %1, çelik döküm için %2 çekme toleransı eklenir.
  • Tasarım Kuralları (DFM): Keskin köşelerden kaçınılmalı, homojen et kalınlığı korunmalı ve kalıptan çıkarma için 1^circ - 3^circ döküm eğimi (draft angle) verilmelidir.
  • Malzeme Türleri: Gri dökme demir (EN-GJL-250) mükemmel titreşim sönümleme sağlar; sfero dökme demir (EN-GJS-400-15) ise küresel grafit yapısıyla çeliğe yakın tokluk ve süneklik sunar.
İmalat İpucu

Döküm parçalarda et kalınlığının aniden değiştiği bölgelerde sıcak nokta (hot spot) ve çekme boşluğu oluşur; kesit geçişleri daima R ge extet kalınlığı radyusları ile yumuşatılmalıdır.

İlgili hesaplayıcılar ve kaynaklar

Mühendislikte yorumlama

Döküm tasarımı alaşım, kalıp prosesi, katılaşma, model çekmesi, çıkma açısı ve beklenen kusurlara bağlıdır. Kum döküm için uygun bir geometri basınçlı döküm için uygun olmayabilir. Et kalınlığı geçişleri, besleyici ihtiyacı, maça erişimi ve muayene yöntemi çizim yayımlanmadan değerlendirilmelidir.

Kontrol noktaları

  • Döküm prosesini ve prosesin ölçüsel kabiliyetini tanımla.
  • Ani kesit değişimlerinden kaçın; radyüs ve çıkma açısını kontrol et.
  • Gözeneklilik, yüzey, ölçü ve basınç testi kabul kriterlerini yaz.

Formüller

Bu terim için formüller eklenmedi.